22 Ιουνίου 2010

Τι σημαίνει η λέξη "βία" στον τέταρτο στίχο του Εθνικού Ύμνου.

Διονύσιος Σολωμός:

Σε γνωρίζω από την κόψη
Του σπαθιού την τρομερή,
Σε γνωρίζω από την όψη
Που με βία μετρά τη γη.

(Βιάζομαι, επισπεύδω, προτρέχω...επείγομαι από την ταχύτητα ή τη σπουδή με την οποία ενεργεί όποιος καταβάλλει έντονη προσπάθεια...διάθεση για ενεργοποίηση, ζέση, ζήλο...την προθυμία την οποία εκδηλώνει αυτός που ασχολείται με κάτι σοβαρό και, κατ΄ επέκταση, την επιμέλεια και την προσοχή που αφιερώνει.)

ο Καβάφης γράφει:

«Ίσως δεν έφθασεν ακόμη ο καιρός.

Να μη βιαζόμεθα· είν’ επικίνδυνον πράγμα η βία.»



Χρόνια ακούγαμε από ένα πολιτικό θερμοκήπιο ότι μία είναι η έννοια της λέξεις "βία"! Αυτοί που "γνωρίζουμε" όλοι ( μιλούσαν φυσικά για την αρχική έννοια τις λέξεις βία ). 


Το κάνανε για να πουν ότι η "δικιά τους" βία είναι καλή!
Ώσπου, μετά από ένα πρόγραμμα, το 2014, στα αστικά λεωφορεία για την προώθηση της ποίησης, ανακάλυψαν, ως δια μαγείας ότι υπάρχει και άλλη έννοια για τη λέξη!
Έγραφε στο λεωφορείο: «είν’ επικίνδυνον πράγμα η βία.» Δεν τους άρεσε! Αφού η "δικιά τους" βία είναι καλή! Έτσι ανακάλυψαν ότι τα συμφραζόμενα παίζουν ρόλο στην έννοια των λέξεων. Ότι υπάρχει, τελικά, και άλλη έννοια για τη λέξη βία. Γέμισαν τα μπλοκ τους με τους στίχους του Καβάφη για να αποδείξουν ότι η βία σημαίνει και βιασύνη...ότι δεν είναι η "δικιά τους" βία επικίνδυνη. 

Ας δούμε τι σημαίνει η λέξη "βία"στον Εθνικό Ύμνο:

Σε γνωρίζω από την όψη - την εξωτερική εμφάνιση δηλαδή - που δημιουργεί το γνώρισμα "βίας που μετράει τη γη". Άρα η λέξη "βία" αναφέρεται στην έκφραση του προσώπου και τις κινήσεις του σώματος.

Έχουμε λοιπόν: 

(Γ. ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗΣ - ΛΕΞΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ)
Σελ. 367 – 368.
Βία (χωρίς συνίζηση).
1. η άσκηση σωματικής η άλλης δύναμης, η χρησιμοποίηση απειλών…
   ….
   Φ.ρ….(δ) (μόλις και) μετά βίας: οριακά και με δυσκολία, κατόπιν πολλής προσπάθειας ή πιέσεων: «βία πέρασε την τάξη».

2. η πίεση, η ανάγκη (ωα γίνει κάτι): Φ.ρ. «ας μην πιεζόμαστε άδικα, δεν υπάρχει βία».

3. η δύναμη: Φ.ρ. «έπεσε με βία πάνω του».

4. η βιασύνη. Φ.ρ. «για ποιο λόγο τόσο βία».
ΣΥΝ: σπουδή, βιάση.

Από το λεξικό του Μπαμπινιώτη βλέπουμε ότι εκτός την αρχική της έννοια μπορεί να σημαίνει: οριακά -με δυσκολία - κατόπιν πολλής προσπάθειας, πίεση - ανάγκη, δύναμη, βιασύνη.                             
                     (Γ. ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗΣ - ΛΕΞΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ)
Σελ. 367 – 368.
Βια (με συνίζηση).
Η βιασύνη: Φ.ρ. «σε γνωρίζω από την όψη που με βια μετράει τη γη» Δ. Σολωμός.

Βλέπουμε ότι το Βια (με συνίζηση) σημαίνει "βιασύνη".

Άρα είτε με τόνο είτε χωρίς τόνο η λέξη μπορεί να σημαίνει "βιασύνη¨'.

Να δούμε τώρα τι μπορεί να σημαίνει η λέξη "βιασύνη":
( δεν μπορεί, φυσικά, να σημαίνει στο στίχο τσαπατσουλιά, επιπολαιότητα)
                    
(Γ. ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗΣ - ΛΕΞΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ)
Σελ. 367 – 368.
Βιάζω.
  …
4. ασκώ πίεση, ώστε κάτι να γίνει γρηγορότερα, επισπεύδω.
    Φ.ρ. «βιάζω τον εαυτό μου»

5. επείγομαι, δεν έχω χρόνο στην διάθεσή μου.

6. προτρέχω, σπεύδω.

Ετυμολογία:… είχε αρχικώς τη σημασία «χρησιμοποιώ βία», από όπου μετέπεσε στη σημασία «επείγομαι» από την ταχύτητα ή τη σπουδή με την οποία ενεργεί όποιος καταβάλλει έντονη προσπάθεια.

Μπορεί να σημαίνει: επισπεύδω, προτρέχω, σπεύδω: "επείγομαι από την ταχύτητα ή τη σπουδή με την οποία ενεργεί όποιος καταβάλλει έντονη προσπάθεια."

Σελ. 367 – 368.
Βιάση
Η βιασύνη

ΣΥΝ: σπουδή, Βία.

Βιά-ζομαι και βι-ά-ζομαι

…συζήτηση έχουμε και στο γνωστό στίχο του Εθνικού ύμνου του Δ. Σολωμού προκειμένου για τη λέξη βί-α που για μετρικούς λόγους προφέρεται εκεί ως μονοσύλλαβη (σημαίνοντας όμως «βιασύνη»: «Σε γνωρίζω από την όψη που με βια μετράει τη γη»(βια όχι βί-α).

Να δούμε, τέλος, και τι σημαίνει η λέξη σπουδή:

Σελ. 1661
Σπουδή:
4. η βιασύνη, το να ενεργεί κανείς βιαστικά, για να πετύχει ορισμένο αποτέλεσμα: «να ενεργήσουμε με σπουδή για να προφθάσουμε τη διωρία.»

5. η διάθεση που δείχνει κάποιος να ενεργοποιηθεί…
    Φ.ρ. «έδειξε υπερβολική σπουδή να με βοηθήσει…»

ΣΥΝ: προθυμία, ζήλος, ζέση.

ΕΤΥΜ: …Η λέξη δήλωνε επίσης τον ζήλο, τη δραστήρια προσπάθεια, την προθυμία την οποία εκδηλώνει αυτός που ασχολείται με κάτι σοβαρό και, κατ΄ επέκταση, την επιμέλεια και την προσοχή που αφιερώνει.

Σημαίνει: διάθεση για ενεργοποίηση, ζέση, ζήλο, την προθυμία την οποία εκδηλώνει αυτός που ασχολείται με κάτι σοβαρό και, κατ΄ επέκταση, την επιμέλεια και την προσοχή που αφιερώνει. 

Άρα στο στίχο του Εθνικού Ύμνου η λέξη βία σημαίνει:

Βιάζομαι, επισπεύδω, προτρέχω...επείγομαι από την ταχύτητα ή τη σπουδή με την οποία ενεργεί όποιος καταβάλλει έντονη προσπάθεια...διάθεση για ενεργοποίηση, ζέση, ζήλο...την προθυμία την οποία εκδηλώνει αυτός που ασχολείται με κάτι σοβαρό και, κατ΄ επέκταση, την επιμέλεια και την προσοχή που αφιερώνει.

                                                                                                                         Λύτος Δ. Κωνσταντίνος

Δεν υπάρχουν σχόλια: