Ἀρχαῖες ἑλληνικὲς φράσεις, ποὺ χρησιμοποιοῦνται καὶ σήμερα.
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ
Η φιλοσοφία δεν είναι μία σειρά από γνώμες, αποφθεγματικές ρήσεις, διακηρύξεις, συμβουλές ή δόγματα, αλλά πάνω απ' όλα μια δραστηριότητα που αποβλέπει στη συστηματική αποσαφήνιση θεμελιωδών εννοιών και ιδεών, στην κριτική ανάλυση και τον έλεγχο επιχειρημάτων, προϋποθέσεων και θεωριών, και στον ορθολογικό στοχασμό (ΚΑΖΕΠΙΔΗΣ).
15 Μαρτίου 2025
19 Ιανουαρίου 2025
9 Νοεμβρίου 2024
Η ελληνική γλώσσα έχει δεχτεί αρκετές επιρροές στο πέρασμα των χρόνων, εντούτοις, σήμερα χρησιμοποιούμε πλήθος αρχαίων ελληνικών εκφράσεων στον καθημερινό γραπτό και προφορικό μας λόγο. Το γεγονός που αποτελεί σημαντικό παράδειγμα ότι η αρχαία ελληνική γλώσσα έχει αδιάκοπη ιστορική συνέχεια, μεταδίδει ηθικές αξίες και βαθύτερα μηνύματα ανθρωπισμού.
Ελένη Δρακάκη, Φιλόλογος
Για τον λόγο αυτόν, συγκεντρώσαμε ορισμένες εκφράσεις που χρησιμοποιούμε πολύ συχνά στην καθημερινότητά μας από τα αρχαία ελληνικά, μαζί με τη σημασία τους:
- Άβιος βίος: ανυπόφορη, αφόρητη ζωή.
- Αβρόχοις ποσί: με άβρεχτα πόδια, χωρίς κόπο.
- Ανδρός χαρακτήρ εκ λόγου γνωρίζεται: ο χαρακτήρας ενός ανθρώπου φαίνεται από τα λόγια του.
- Ανήρ πονηρός δυστυχεί, καν ευτυχή: ο πονηρός άνθρωπος είναι δυστυχισμένος, έστω κι αν όλα του πάνε καλά.
- Βαίνει κατ’ ευχήν: προχωράει ευνοϊκά.
29 Οκτωβρίου 2024
20 Ιουλίου 2024
ΤΙ ΣΗΜΑΊΝΕΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΏΣΣΑ ;; Λίγοι από μας το γνωριζουν.
27 Ιανουαρίου 2024
1 Ιανουαρίου 2024
8 Οκτωβρίου 2023
22 Απριλίου 2023
Σε λέω ή σου λέω; Ο Μπαμπινιώτης εξηγεί γιατί στη Θεσσαλονίκη λένε το σωστό
Καμία… τύψη δεν πρέπει να αισθάνεστε όσοι μάθατε να λέτε «σε λέω» ή «με είπες» και όχι «σου λέω» ή «μου είπες», σύμφωνα με τις γλωσσικές συνήθειες από τη Θεσσαλονίκη.
Είναι ένα θέμα για το οποίο οι Θεσσαλονικείς δέχονται… bullying συχνά από τους Αθηναίους και όχι μόνο, άδικα όμως, όπως αναφέρει και ο γλωσσολόγος Γιώργος Μπαμπινιώτης.
16 Φεβρουαρίου 2023
22 Ιανουαρίου 2023
Ύβρις, άτις, νέμεσις και τίσις…
Η βίαια, αυθάδης και αλαζονική αυτή στάση/συμπεριφορά, που αποτελούσε για τον αρχαίο ελληνικό κόσμο παραβίαση της ηθικής τάξης και απόπειρα ανατροπής της κοινωνικής ισορροπίας και γενικότερα της τάξης του κόσμου, πιστευόταν ότι (επαναλαμβανόμενη, και μάλιστα μετά από προειδοποιήσεις των ίδιων των θεών [6]) οδηγούσε τελικά στην πτώση και καταστροφή του «υβριστού»[7] ύβρις > υβρίζω > υβριστής).
8 Νοεμβρίου 2022
27 Οκτωβρίου 2022
15 Οκτωβρίου 2022
2 Ιουνίου 2022
14 Φεβρουαρίου 2022
14 Ιανουαρίου 2022
ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΟΥ ΣΩΡΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΣΟΡΟΥ
20 Σεπτεμβρίου 2021
Συνέβη, συνέβει ή συνέβηκε;
Δεν έχουμε υποτακτική που πρέπει να γυρίσουμε το -η σε -ει.
Είναι οριστική αορίστου β .
Όμοια και τα:
μεταβαίνω (μετέβη),
προβαίνω (προέβη),
υπερβαίνω (υπερέβη),
παραβαίνω (παρέβη) κτλ
7 Σεπτεμβρίου 2021
λουκούλλειο γεύμα
λουκούλλειο γεύμα
Για να περιγράψουμε ένα εξαιρετικά πλούσιο γεύμα, χρησιμοποιούμε τον προσδιορισμό «λουκούλλειο». Παροιμιώδες έχει μείνει και το όνομα Λούκουλλος για τους καλοφαγάδες.
Ο Λούκουλλος ήταν Ρωμαίος στρατηγός (1ος αιώνας π.Χ,), ονομαστός για την πολυφαγία και την καλοφαγία του, που οργάνωνε πλουσιοπάροχα δείπνα και συμπόσια.
22 Μαΐου 2021
10 Φεβρουαρίου 2021
Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας.
Σήμερα είναι η Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας.
09-02-2021
30 Ιανουαρίου 2021
Αρίστιππος ο Κυρηναίος - «βασιλικού κύνα»
Η τακτική του «βασιλικού κύνα», όπως ονομαζόταν ο Αρίστιππος ο Κυρηναίος.
Αυτός ήταν ευνοούμενος του τυράννου των Συρακουσών Διονυσίου γι’ αυτό τον αποκαλούσαν «βασιλικό κύνα», δηλαδή σκυλί του βασιλιά.
Ζήτησε κάποτε από τον ηγεμόνα ένα ρουσφέτι. Και επειδή δεν βρήκε ανταπόκριση έπεσε στα πόδια του και τον θερμοπαρακαλούσε. Έτσι έπραττε πάντα, όταν ζητούσε κάτι από τον αφέντη του.
Κάποια φορά κέρδισε την χαριστική πράξη, μα όλοι τον λοιδορούσαν για την δουλοπρεπή συμπεριφορά του. Και ο φιλόσοφος απάντησε: «Ουκ εγώ αίτιος αλλά ο Διονύσιος ο εν τοις ποσί τας ακοάς έχων», δηλαδή, δεν φταίω εγώ, αλλά ο Διονύσιος που έχει τα αυτιά του στα πόδια.
Κάποτε που τον έφτυσε ο τύραννος, είπε: «Εδώ οι ψαράδες γίνονται μούσκεμα για ένα ψάρι, εγώ τι θα πάθω αν ραντισθώ λίγο για κάτι πολύ μεγαλύτερο».
19 Ιανουαρίου 2021
"επικεφαλής" και "επί κεφαλής"
Το "επικεφαλής" ή "επί κεφαλής" είναι επιρρηματική άκλιτη λέξη.
Πολλές φορές χρησιμοποιείται ως επίθετο σε -ης, που φυσικά είναι λάθος.
Φαρσί
φαρσί
"μιλάει απταίστους",
"τα λέει/τα ξέρει πάρα πολύ καλά, απ΄ έξω κι ανακατωτά"
Τούρκικη λέξη που σημαίνει "περσικά"
31 Δεκεμβρίου 2020
Σύγχυση (συγχέω) και σύγχιση (συγχίζω)
Σύγχυση (συγχέω):
μπέρδεμα, ανακάτεμα, "νοητική" διαταραχή
Σύγχιση (συγχίζω):
ψυχική αναστάτωση, εκνευρισμός, ταραχή
5 Δεκεμβρίου 2020
Πανάκεια - πανδημία - επιδημία
Μπαμπινιώτης: Οι ξένοι «πανάκεια» και «πανδημία», εμείς «Black Friday» και «click away»
Αυτή τη φορά ο καθηγητής "χτύπησε" για τη λέξη "πανάκεια", που χρησιμοποιήθηκε από την βρετανική κυβέρνηση για την επιχείρηση για τα εμβόλια του κορωνοϊού.
«Πανάκεια. Οι ξένοι έπλασαν πρώτα, κατά τον γαλλικό ελληνογενή όρο ιpidιmie «επιδημία», το επίσης γαλλικό ελληνογενές pandιmie «πανδημία» [> αγγλ. pandemic].
Ας σημειωθεί ότι η λέξη πανδημία στην αρχαία Ελληνική είχε διαφορετική σημασία, σήμαινε «λαϊκή συνέλευση, σύναξη». Αργότερα (1540) υιοθέτησαν στην Αγγλική την λέξη panacea (< αρχ. ελληνικό πανάκεια) μέσω τού λατ. panacea.
1 Δεκεμβρίου 2020
30 Νοεμβρίου 2020
Νοσταλγία
Υπέροχη λέξη η νοσταλγία.
Είναι σύνθετη, από τις ομηρικές «νόστος», που σημαίνει επιστροφή, και «άλγος», που σημαίνει πόνος. Και μπορεί αυτές οι δύο λέξεις να είναι ελληνικές, η «νοσταλγία» όμως είναι ξένη. Φτιάχτηκε το 1688 από τον Αλσατό φοιτητή της Ιατρικής Γιοχάνες Χόφερ, ο οποίος ήθελε να εξηγήσει αυτό που μέχρι τότε ονομαζόταν «ελβετική ασθένεια».
Ήταν η μελαγχολία των Ελβετών μισθοφόρων που υπηρετούσαν τον βασιλιά της Γαλλίας Λουδοβίκο ΙΔ΄, όταν έλειπαν χρόνια από την πατρίδα τους.
Κατόπιν, η νοσταλγία επεκτάθηκε και στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές γλώσσες και ήρθε ως αντιδάνειο στην ελληνική.
26 Νοεμβρίου 2020
Ο πρώην πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών Γιώργος Μπαμπινιώτης προτείνει αντί για τη χρήση των λέξεων:
click away
να χρησιμοποιούνται οι ελληνικές λέξεις:
"απαγορευτικό"
"τροφοδιανομή"
«(παραγγγελία) για το σπίτι»
παράδοση εκτός / παραλαβή εκτός (καταστήματος [εννοείται])
ΚΟΥΡΙΕΡ → ταχυδιανομέας
ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ ΜΕ ΚΟΥΡΙΕΡ → ταχυδιανομές
20 Νοεμβρίου 2020
Εγκαταλειμμένος και εγκαταλελειμμένος
Εγκαταλειμμένος και εγκαταλελειμμένος.
Μπορούμε να χρησιμοποιούμε και τα δύο!
Απλώς το δεύτερο είναι το λόγιο.
8 Νοεμβρίου 2020
"χαίρετε" - Επί τούτω - με ‘γεια - Ανέκαθεν
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Σωστό: "χαίρετε"
Χρησιμοποιείται σαν τρόπος χαιρετισμού και δηλώνει ευχή: να χαίρεστε! Γι’ αυτό γράφεται με έψιλον κι όχι “χαίρεται”.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Προσοχή, όχι «επί τούτου» ούτε «εξεπιτούτου», που τα λέμε από συνήθεια και κοντεύουν να ενσωματωθούν στη γλώσσα μας.
Άρα το σωστό είναι: Επί τούτω, (επί + δοτική ενικού), σημαίνει γι’ αυτόν το σκοπό, για τη συγκεκριμένη περίπτωση
----------------------------------------------------------------------------------------------
Με γεια, δύο λέξεις, κι όχι μεγειά. Είναι ευχή και τη λέμε συνήθως όταν κάποιος κουρεύτηκε, «με ‘γεια το κούρεμα».
Βέβαια, μπορούμε να το πούμε και σ’ άλλες περιπτώσεις. Όπως όταν κάποιος αγοράσει ένα καινούριο ρούχο, αυτοκίνητο κ.τ.λ.
--------------------------------------------------------------------------------------------------
Η κατάληξη -θεν δείχνει κατεύθυνση και σημαίνει από, γι’ αυτό όλα τα επιρρήματα που τελειώνουν σε -θεν γράφονται χωρίς προθέσεις στην αρχή.
- Σωστό: Ανέκαθεν ήσουν πεισματάρα.
- Λάθος: Από ανέκαθεν ήσουν πεισματάρα.
Το ίδιο ισχύει και με τα επιρρήματα: έμπροσθεν, όπισθεν, άνωθεν, κάτωθεν, έξωθεν, δεξιόθεν, εκατέρωθεν, πόθεν και μακρόθεν. Προσοχή όμως: δεν υπάρχει η λέξη «κοντόθεν». Μπορείς να πεις “από κοντά” και θα γίνεις απόλυτα κατανοητός!
--------------------------------------------------------------------------------------------------
6 Νοεμβρίου 2020
29 Οκτωβρίου 2020
Αρχαία Ελληνικά, η γλώσσα του μέλλοντος
Διάβασα με ενδιαφέρον το άρθρο του κ. Δήμου που δημοσιεύθηκε στην στήλη «Γνώμες» με ημερομηνία 17 Οκτωβρίου 2020. Θα μου επιτρέψετε μερικές παρατηρήσεις επ’ αυτού.
ιάβασα με ενδιαφέρον το άρθρο του κ. Δήμου που δημοσιεύθηκε στην στήλη «Γνώμες» με ημερομηνία 17 Οκτωβρίου 2020.
Θα μου επιτρέψετε μερικές παρατηρήσεις επ’ αυτού.
28 Οκτωβρίου 2020
TΑ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ
Αριθμητικά επίθετα (απόλυτα, τακτικά, πολλαπλασιαστικά, αναλογικά)
Αριθμητικά ουσιαστικά (προσεγγιστικά, περιληπτικά)
ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ
Αριθμητικά επίθετα | Αριθμητικά ουσιαστικά | ||||
Απόλυτα | Τακτικά | Πολλαπλα-σιαστικά | Αναλογικά | Προσεγγιστικά | Περιληπτικά |
-(τ)ος,-(τ)η, -(τ)ο | -πλός, -πλή,-πλό | -πλάσιος,-πλάσια, -πλάσιο | -αριά | -άδα | |
ένας, | πρώτος, | απλός, | δεκαριά, | ||
δύο, | δεύτερος, | διπλός, | διπλάσιος, | δωδεκαριά | δυάδα, |
τρία, | τρίτος, | τριπλός, | τριπλάσιος, | κτλ. | τριάδα, |
τέσσερα | τέταρτος | τετραπλός | τετραπλάσιος | τετράδα | |
κτλ. | κτλ. | κτλ. | κτλ. | κτλ. | |
δώδεκα | δωδέκατος | δωδεκαπλός | δωδεκαπλάσιος | δωδεκάδα | |
κτλ. | κτλ. | κτλ. | κτλ. | κτλ. |
Ορθογραφία
χαρά στο κουράγιο σου
χαρά στην υπομονή σου
χαρά στο πράγμα
χαρά στο κατόρθωμα
χαρά στον άντρα
10 Ιουνίου 2020
Ονόματα στην αρχαία Μακεδονία
Ο Μέγας Αλέξανδρος και οι Μακεδόνες: 100 λόγοι που αποδεικνύουν ότι ήταν Έλληνες
3 Ιουνίου 2020
16 Φεβρουαρίου 2020
Χειρούργος ή χειρουργός;
19 Ιανουαρίου 2020
Τουρνουά – Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία
18 Νοεμβρίου 2019
Περηφάνια ή περηφάνεια;
Περηφάνια ή περηφάνεια;
περηφάνια < περήφανος + -ια
24 Φεβρουαρίου 2019
Πάρθιο βέλος,
Οι Πάρθιοι , ήταν λαός ασιατικός , από την Κασπία θάλασσα και ήταν φημισμένοι τοξότες πάνω από τ`άλογο , ξεχωριστά επικίνδυνοι στην μάχη , όταν κάνοντας πως φεύγουν , έριχναν στον εχθρό τα βέλη τους. η φράση λέγεται για επίθεση , επίκριση , κάτι δυσάρεστο , που γίνεται την τελευταία στιγμή .
21 Νοεμβρίου 2018
Γιατί είναι σπουδαία τα λάχανα; Τι δουλειά έχουν οι κουτσοί στον Άγιο Παντελεήμονα; Ποιος ήταν ο Κουτρούλης που έκανε πάταγο με το γάμο του;
9 Νοεμβρίου 2018
Πόσες και ποιες οι ελληνικές επιγραφές στο εξωτερικό που μας κάνουν περήφανους
Δημοφιλείς αναρτήσεις
-
Ο κανόνας « οι ξένες λέξεις είναι άκλιτες» είναι σωστός αλλά λέει τη μισή «αλήθεια»! Το σωστό είναι: «οι ξένες λέξεις όταν τις πρωτοδανειζό...
-
Εν έτει ή εν έτη; Η φράση εν έτει είναι λόγια που συντάσσεται με δοτική. Έτσι, για να δούμε πώς ορθογραφείται, θα πρέπει να ανατρέξ...
-
Οι εκφράσεις που έχει "κληρονομήσει" η γλώσσα από το παρελθόν, είτε είναι λόγιες ή της καθαρεύουσας, είτε είναι αρχαίες ή της βυζ...
-
Όταν διηγούμαστε, τις περισσότερες φορές τα ρήματα που χρησιμοποιούμε βρίσκονται σε χρόνο παρελθοντικό, παρατατικό ή αόριστο. Συχνά, όμως ...
-
Και τα δύο προσδιορίζουν μία ιδιότητα κάποιου που πλέον δεν την έχει. Η διαφορά είναι ότι το «πρώην» μπορούμε να το χρησιμοποιήσουμε για όλ...
-
" κρείττον εστί το σιγάν του λαλείν ", δηλαδή καλύτερα να σιωπά κανείς παρά να μιλάει.
-
Ο Πέρσης βασιλιάς Δαρείος είχε βάλει έναν δούλο να του θυμίζει βράδυ και πρωί να μην ξεχάσει να τιμωρήσει τους Αθηναίους, που είχαν βοηθήσε...
-
Εγκαταλειμμένος και εγκαταλελειμμένος. Μπορούμε να χρησιμοποιούμε και τα δύο! Απλώς το δεύτερο είναι το λόγιο.
-
Διονύσιος Σολωμός: Σε γνωρίζω από την κόψη Του σπαθιού την τρομερή, Σε γνωρίζω από την όψη Που με βία μετρά τη γη. (Βιάζομαι...
-
Α αβρόχοις ποσί: με στεγνά πόδια, μεταφ. χωρίς υλική ή ηθική ζημιά. αγαθόν το εξομολογεισθαι: είναι καλό να εξομολογεί...